PwC en Casco Phil werken samen om de mogelijk ontwrichtende invloed van AI op de muziekwereld te onderzoeken en daaruit lessen te trekken die in tal van contexten kunnen worden toegepast.

Uit een gesprek tussen oude vrienden is een baanbrekend project ontstaan: het componeren van een klassiek muziekstuk op basis van een AI-prompt. De muzikale compositie is het resultaat van een samenwerking tussen PwC België en Casco Phil, het Belgische kamerorkest dat in binnen- en buitenland verrassende concertprojecten presenteert. Het stuk werd op 29 mei 2026 ten gehore gebracht tijdens een concert met de titel ‘Late Nigh Avant-Garde – Black Box’ en werd uitgevoerd door een houtblazerskwintet. Het project had tot doel de voor- en nadelen van AI op het gebied van compositie te onderzoeken en in kaart te brengen. Daarnaast wilde men aantonen dat creatief omgaan met AI nodig is om zinvollere oplossingen te bedenken – een concept dat ook buiten de muziekwereld toepasbaar is.

Bekijk de video om te ontdekken welke gedachtegang achter de Compositie schuilgaat

Een bredere kijk op AI

Arne Herman, algemeen directeur en dramaturg bij Casco Phil, legt uit: “AI is een technologie die het potentieel heeft om de muziekwereld ingrijpend te veranderen. We zijn niet de eerste muzikanten die met AI experimenteren of een muziekstuk met behulp van AI componeren. Er zijn tal van voorbeelden van mensen die laten zien wat AI allemaal kan. En het kan heel veel. Met dit project wilden we het perspectief verbreden en de impact van AI bespreken. En daarmee kijken naar de potentieel ontwrichtende impact van AI op een bredere schaal.” 

Benjamin Haemhouts, artistiek directeur van Casco Phil, is het daarmee eens: “In de klassieke muziekwereld heerst grote bezorgdheid dat componisten door AI-muziek naar de achtergrond zullen worden verdrongen, iets wat we nu al zien gebeuren. We werken met het door PwC ontwikkelde model om aan te tonen dat er bij het creëren van originele muziek een onvervangbaar element is, en dat zijn de mensen. Er is een groot verschil tussen modellen die popmuziek maken en het model dat wij gebruiken. Het is een heel ander algoritme.”

Het gebrek aan creativiteit van AI bevestigd

AI-modellen die worden gebruikt om popmuziek te maken, gebruiken bestaande muziek in sjablonen en passen die aan om nieuwe nummers te produceren. Casco Phil besloot, met hulp van PwC, helemaal vanaf nul te beginnen om te testen hoe creatief een machine werkelijk is. Het resultaat is volgens Benjamin Haemhouts dat, “het helemaal niet creatief is. De creativiteit van echte, nieuwe muziek kan niet alleen door AI worden voortgebracht. Je kunt een basisidee hebben, maar de magie ontstaat pas wanneer een mens het verfijnt.”

Het model was een standaard, algemeen Large Language Model (LLM), dat goed is in het schrijven van software, waardoor het ook goed is in ABC-notatie – een verkorte vorm van muzieknotatie voor computers – die vervolgens aan volledige muziek kon worden gekoppeld.

Net als Casco Phil is PwC heel open en wil het altijd een stap voor blijven. Dat is iets wat ons sterk met elkaar verbindt.” Benjamin Haemhouts

Creativiteit is niet alleen voor muziek

Het was vooral de creatieve kant van het project die PwC zo aansprak. „Creativiteit kom je op veel gebieden tegen, niet alleen in de muziek. Het draait eigenlijk om het vertellen van verhalen, of dat nu in de techniek, de boekhouding of waar dan ook is. Creativiteit is een breed palet en daarom zijn we zo geïnteresseerd om het op deze manier te verkennen,”legt Arthur De Vleeschauwer uit, manager bij de Advisory-praktijk van PwC en een drijvende kracht achter hun AI Factory. Hij vervolgt: “Als je originele ideeën hebt, hoef je niet bang te zijn voor AI. Dat geldt net zo goed voor het bedrijfsleven als voor de muziekwereld.” Hoewel de parallellen tussen wat het project wil bereiken en de activiteiten van PwC misschien niet meteen duidelijk zijn, zijn er veel leerpunten die toepasbaar zijn. Het benadrukt met name de creativiteit van PwC bij de toepassing van AI.

De kracht van het experiment

Wouter Travers, een Senior Manager bij PwC die ook nauw betrokken is bij de AI Factory, legt uit: “Het draait echt om de kracht van experimenteren. Ontdekken wat de beperkingen zijn wanneer je AI toepast in een context waarvoor het niet is ontworpen, namelijk een generalistische LLM. Het was interessant om uit te zoeken hoe je een probleem zodanig in context kunt plaatsen dat het door een LLM kan worden gebruikt, en dat is iets wat we kunnen hergebruiken. Het was ook leerzaam om te ontdekken welke lessen Casco Phil uit zijn experimenten heeft getrokken; deze kunnen in verschillende contexten worden toegepast en zijn ook relevant voor ons bedrijf. Het heeft ons echt ideeën gegeven over waar AI kan worden ingezet, hoe we het in verschillende contexten aan de praat kunnen krijgen, en wat het voor creatief werk kan betekenen als je het tot het uiterste doorvoert.”

De ondersteunende rol van AI

Een belangrijke parallel is het gebruik van AI als assistent. Arne Herman herinnert zich: “Vóór de komst van notatiesoftware schreven mensen op papier. Dat ze nu software gebruiken, verandert niets aan hun creatieve genie. Het verbetert gewoon het proces van het maken van muziek en maakt het sneller en efficiënter. Grote kunstenaars blijven grote kunstenaars. En ik zie dat dat in elke sector geldt.” Hij ziet AI als “een goede assistent waarop je kunt vertrouwen voor het zware werk.” Arthur De Vleeschauwer is het daarmee eens: “Als we met klanten praten, leggen we uit dat een van de voordelen van AI is dat het mensen tijd vrijmaakt om zich meer te concentreren op de creatieve of originele aspecten van hun werk en minder op het repetitieve werk dat daaraan ten grondslag ligt. Als je het als assistent gebruikt, kun je meer en betere dingen doen.”

Tekst © PwC Belgium en foto’s © Björn Comhaire